Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın uygun bulunduğuna dair TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un imzasını taşıyan yasa teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonu’nda ele alındı.
Komisyonun açılışında konuşan Fuat Oktay, Orta Doğu’daki gelişmelerin, Rusya-Ukrayna çatışmasının, Kafkaslar’ın, Balkanlar’ın ve Kuzey Afrika’nın hassasiyetlerinin bölgesel güvenliği doğrudan etkilediğini ifade etti.
Türkiye’nin krizlerin çözümünde diplomasiye öncelik tanıdığını belirten Oktay, şu şekilde konuştu:
Mekke Anlaşması’nın bu anlayışın somut bir sonucu olduğunu ifade eden Oktay, “Bugün Komisyonumuzda ele alacağımız “Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması”, bu bölgesel sahiplenme irademizin ve coğrafyamızda caydırıcılığı artırarak barışı güçlendirme kararlılığımızın somut ve son derece önemli bir adımını temsil etmektedir.” dedi.
Orta Doğu’nun uzun yıllar dış müdahaleler ve vekalet savaşları nedeniyle ağır bedeller ödediğini dile getiren Oktay, bölge ülkelerinin kendi güvenlikleri konusunda daha fazla sorumluluk alması gerektiğini vurguladı.
Oktay, “Yıllardır Orta Doğu ve çevresindeki coğrafyalar dışarıdan dayatılan müdahalelerin, ithal güvenlik formüllerinin ve vekalet savaşlarının bedelini ağır şekilde ödemiştir. Bu gidişata dur denilmesi ve bölgenin sorunlarına bizzat yerel kaynaklardan çözümler üretilmesi büyük önem taşımaktadır.” ifadelerini kullandı.
Dün Tahran’da gerçekleşen görüşmelerin önemine de değinen Oktay, Mekke Anlaşması ile stratejik diyaloğun güçlendirilmesinin yanı sıra karşılıklı güvenin artırılması ve birlikte çalışma kültürünün geliştirilerek Orta Doğu’da kolektif caydırıcılık kalkanının oluşturulmasının hedeflendiğini belirtti.
Türkiye’nin imzaladığı savunma anlaşmalarının herhangi bir ülkeye karşı saldırganlık ya da yayılmacılık amacı taşımadığını vurgulayan Oktay, şunları söyledi:
Anlaşmanın diğer bölge ülkeleri için katılıma açık olduğunu belirten Oktay, ittifakın genişleme sürecinin kontrolsüz ilerlemeyeceğini vurguladı.
Oktay şöyle devam etti: “İttifakın büyümesi ve yeni üyelerin kabulü temel tarafların onayı ile gerçekleşecektir ki bu durum ülkemiz açısından büyük önem taşımaktadır.”
Oktay anlaşmanın üç ana unsur üzerine kurulduğunu belirterek bunları ortak savunma, terörizmle etkin mücadele ve savunma sanayiinde yerli imkanların geliştirilmesi olarak sıraladı.
Ortak savunma hükümlerinin otomatik olarak uygulanmayacağını ifade eden Oktay alınacak kararların taraf devletlerin anayasal yükümlülükleri çerçevesinde hayata geçirileceğini söyledi.
Mekke Anlaşması Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki ortak savunma mekanizmasının hukuki çerçevesini oluşturmaktadır ve 16 maddeden oluşmaktadır.
Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü ise anlaşmanın üç ülke arsındaki dostluk ilişkileri ile birlikte bölgesel güvenlik konusundaki ortak sorumluluk anlayışını yansıttığını ifade etti.
Gümrükçü ayrıca anlaşmanın operasyonel düzeyde kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi ayrıca uluslararası güvenlik konularında düzenli istişareler yapmayı planladığını belirtti.
Böylelikle taraf ülkeler arasında askeri personel değişimi gerçekleştirmekle beraber ortak eğitim programları da yapılabilecek.
Savunma sanayiinde işbirliği teşvik edilirken terörle mücadelede koordineli faaliyetler artırılacaktır. Taraflar ayrıca anlaşmanın uygulanmasına yönelik birbirlerine lojistik destek sağlayabileceklerdir.
< p > Mekke Anlaşması’nın bölgesel kamplaşmaya yönelik olmadığını vurgulayan Gümrükçü şunları dile getirdi:
< div >
< div >
< strong >
< div >
< i >
< div >
< span > “Tamamen savunmaya odaklanan Mekke Anlaşması hiçbir ülkeyi hedef almamaktadır. Bölgesel barışı sağlamak amacıyla devletlerin egemenliğine saygıyı esas alan uluslararası hukuka uygun tüm bölgelerdeki ülkelerin katılımına açıktır.”
< p > Gümrükçü ayrıca bu anlaşmanın bölgede yaşanan sorunlara dışarıdan çözüm beklemek yerine yerel aktörlerin sorumluluk almasını sağlayacak bir güvenlik mimarisinin ilk adımı olduğunu ifade etti.< / p >
< p >Anlaşmanın en önemli hükümlerinden biri ise herhangi bir tarafa silahlı saldırıda bulunulursa diğer tarafların da bu durumu saldırı olarak değerlendirmesidir.< / p >
< p >Bu kapsamda ülkeler Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51’inci maddesinde belirtilen meşru müdafaa hakkını kullanarak saldırıya uğrayan tarafa askeri destek sağlayabilecektir.< / p >
< p >Ancak bu destek süreci tarafların anayasal süreçleri çerçevesinde yürütülecektir.< / p >
< div class = "image-container" >
< img decoding = "async" src = "https://butunbilgiler.com/wp-content/uploads/2026/10/mekke-anlasmasi-komisyondan-gecti-3-OXPAtsk9.webp"/>
< div >< span > NATO yükümlülükleri devam edecek
< p > Gümrükçü Mekke Anlaşması’nın Türkiye’nin mevcut uluslararası savunma yükümlülüklerini ortadan kaldırmadığını belirtirken NATO gibi çok taraflı güvenlik platformlarını tamamlayıcı nitelikte olacağını ifade etti.< / p >
< p >Böylece Türkiye’nin Avrupa-Atlantik güvenlik sistemi içindeki yükümlülükleri devam ederken Orta Doğu’daki bölgesel işbirliğinin de güçlendirilmesi amaçlanmaktadır.< / p >
< div >< span > Anlaşma en az 10 yıl geçerli olacak
< p > Mekke Anlaşmasında taraf devletlerin ittifaktan ayrılmasıyla ilgili bazı hükümler bulunmaktadır.< / p >
< p >Buna göre Türkiye’nin Pakistan ve Suudi Arabistan ile imzaladığı anlaşmadan ilk 10 yıl boyunca çekilmesi mümkün değildir.< / p >
< p >Bu sürenin dolmasının ardından ise en az 3 ay önceden yazılı bildirimde bulunarak anlaşmadan ayrılmaları mümkündür.< / p >
< div >< span > Alt komisyon önerisi reddedildi
< < p > Komisyonda Fuat Oktay’ın konuşmasının ardından Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer Mekke Anlaşması’nın TBMM Milli Savunma Komisyonunda da incelenmesini talep etti.< / p >
< p >Oktay ise Milli Savunma Komisyonu’na çalışma yapmaları için yazı gönderdiklerini ancak kendilerine “herhangi bir çalışma yapmayacaklarının” bildirildiğini aktardı.< / p >
< p >Daha sonra komisyonda Yeni Parti’nin önerisiyle alt komisyon kurulup kurulmayacağı tartışıldı ancak AK Parti ile MHP’nin oylarıyla öneri reddedildi. Komisyondaki toplantılar milletvekillerinin anlaşmaya ilişkin görüşmeleriyle devam ediyor.< / p >
